Katma Değerli Hizmet Ne Demek? Ve Neden Bu Kadar Ciddi Olmak Zorundayız?
—
İzmir’de yaşayan, 25 yaşında, işin gücün espri yapmak olan bir gencim. Dışarıda, kafelerde ya da arkadaş ortamlarında muhabbet ederken sıkça karşılaştığımız bir kavram var: Katma değerli hizmet. Hadi gelin, biraz bunun ne olduğunu ve nasıl bir şey olduğunu anlamaya çalışalım. Gerçi bu tip şeyler genellikle ciddi konuşmaların arasında geçiyor ama benim için hep bir gizem olmuştu. Katma değerli hizmet ne demek? Ciddiye almanın anlamı ne? Bu konuyu, esprili bir bakış açısıyla ama bir yandan da düşünceli bir şekilde ele alalım.
—
Katma Değerli Hizmet: Duyduğumda Ne Düşünmüştüm?
Her şey bir gün “katma değerli hizmet” terimini duyduğumda başladı. Tam o sırada, her zaman olduğu gibi bir kafede oturuyordum. Yan masada birkaç işadamı, “Bence biz katma değerli hizmet sağlıyoruz” falan diyorlardı. O sırada kafamda şu düşünce beliriverdi: Bu katma değerli hizmet nedir ya? En başta, ciddiyetle karışık ama bir o kadar da hiçbir şey anlatmayan bir terim gibi geldi. Hani, kafe sahibinin “yeni menümüzde katma değerli seçenekler var” demesi gibi… Fakat bir yandan da içimden, “Katma değerli bir kahve olabilir mi?” diye sordum. Düşünsene; soğuk bir kahve, ama içine kremalı dondurma koymuşlar! İşte tam da o anda fark ettim: Katma değerli hizmet aslında bir şeyin değerini artırmak demekti.
—
Katma Değerli Hizmet: Gerçekten Ne Anlama Geliyor?
Kısaca açıklamak gerekirse, katma değerli hizmet, bir ürüne veya hizmete ekstra değer katan, onu sıradan bir şey olmaktan çıkarıp daha özel ve faydalı hale getiren bir şeydir. Örneğin, bir restoranda sadece yemek yemek değil, o yemeği sunan garsonun güler yüzlü olması, restoranın atmosferinin hoş olması, hatta orada çalışanın menüyü anlatırken sanatsal bir şekilde davranması — işte bunlar, bir hizmetin katma değerini artıran unsurlar.
Beni bu konuda ilk günlük hayattan örnek almak zorunda bıraktı. Kafede otururken gelen garsonun “Afiyet olsun” demesi ya da hatta o servis tabağındaki çiçek figürü bile katma değerli hizmetin bir örneği olabilir. Bir şeyin değerini arttırmak, onu sadece işin gereği olmaktan çıkarıp, daha değerli bir deneyime dönüştürmekle alakalı.
—
Katma Değerli Hizmet Ne Zaman Gerçekten Katma Değerli Olur?
Tabii ki, işin içinde başka bir mesele de var. Her katma değerli hizmet gerçekten katma değerli mi? Yani, bu değer kattığından emin miyiz? Katma değerli hizmetin altına saklanmış pek çok çirkinlik de olabilir. Mesela bir kafenin çok pahalı olan ama aslında çok sıradan olan bir “fancy latte” satması. Garson siparişinizi özel gibi sunuyor olabilir, ama gerçekten bir değer katıyor mu? İşte bu noktada, bazı hizmetler sadece görsel veya algısal olarak “katma değerli” olabilir.
Örneğin, geçen hafta arkadaşımın doğum gününü kutlamak için gittiğimiz bir restoranda menü çok havalıydı: “Moleküler yemekler”, “Tuzlu çikolatalı gıda tabakları” falan. Tamam, bir çikolata tabağı tuzlu da olsa, o çikolatayı ben biraz daha bal ile tercih ederim. Bu, sadece havalı olmanın çok fazla üstüne çıkarak, gerçekten sağlıklı ve dengeli olabilirdi. Ama ne yazık ki, burada sadece algısal bir katma değer yaratılmıştı, yani sunum güzeldi ama içerik… Eh, biraz sanki kafa karıştırıcıydı.
Bir de var tabi, herkesin bir şekilde “katma değerli” görmek isteyip de aslında bu durumdan gerçekten faydalanamayan kişiler. Mesela, seninle iş görüşmesine giden bir arkadaşım var, bir anda 50 sayfa PDF belgesi yazıyor ve sürekli şunları söylüyor: “Ya ben bu iş görüşmesinde şöyle bir şey yaptım, böyle bir hizmet sundum ve bunun katma değerini arttırdım.” Adam bir “katma değerli hizmet” üretmeye çalışıyor ama bir bakıyorsun ki aslında sonuç: 0. Tam da bu noktada, katma değerli hizmetin ne kadar içeriğiyle alakalı olduğunu daha iyi anlıyoruz.
—
Katma Değerli Hizmet: Günlük Hayatla İlişkisi ve Komik Bir Bakış Açısı
Katma değerli hizmetin günlük hayattaki yansımasını görmek aslında düşündüğümüzden çok daha kolay. Bir de işin komik kısmı var. Mesela geçenlerde bir arkadaşım yeni aldığı telefonunu göstermek için yanımdaydı. Telefonu o kadar pahalıydı ki, içimden “Yahu bu telefonu almak için gerçekten ne kadar katma değerli hizmet sundular, çok merak ediyorum” diye düşündüm. 9.000 TL’lik telefon, görünüşte katma değerli bir hizmet sunuyor gibi gözükse de, bence o telefonun değerini artıran tek şey tasarımıydı. Gerçekten de “katma değerli” bir yazılım mı vardı? Yok! Ama ya o telefonun paketine her gün yeni bir içerik ekleselerdi? Belki işte o zaman katma değerli olurdu.
—
Katma Değerli Hizmetin Hayatımıza Katkıları: Sonuç
Sonuç olarak, katma değerli hizmet demek sadece yapılan işin içine ekstra değer katmak demek değil; bu, o hizmetin daha faydalı, daha anlamlı, daha özel hale gelmesi için yapılan küçük ama anlamlı müdahalelerdir. Bazen bunlar çok basit şeyler olabilir: Güzel bir gülüş, işinizi doğru yapacak bir bakış açısı, samimi bir ilgi ya da gerçekten faydalı bir ürün.
Katma değerli hizmetin özü, her zaman değer eklemek ve sadeleştirmek olmalıdır. Bu da demektir ki; bazen bu hizmetleri sunan kişi, gerçekten her şeyin en basit haliyle çok değerli olduğunu fark eder ve o zaman her şey daha katma değerli hale gelir.
—
Yani arkadaşlar, demek ki, katma değerli hizmet sadece pahalı bir şey almakla değil, her şeyin gerçekten değerini görüp, doğru bir şekilde sunmakla ilgili. Fakat, tabii ki bu işin içine biraz da “günümüzün çılgın trendlerine” eğlenceli bir gözle bakmak gerek. Bu yazıyı okuduktan sonra belki siz de, bir kahvenizi alırken, garsonun size “Afiyet olsun” dediğinde, o küçük samimi dokunuşu bir katma değerli hizmet olarak değerlendirebilirsiniz.